วันละเล่ม #87 Uncommon Places: The Complete Works - Stephen Shore

Uncommon Places: The Complete Works - Stephen Shore

Uncommon Places เป็นหนังสือภาพถ่ายที่ดูเรียบง่าย เต็มไปด้วยภาพของลานจอดรถโล่งๆ โรงแรมริมทาง ตึกหน้าตาเหมือนกันหมด ร้านอาหารข้างถนน ป้ายโฆษณาเก่าๆ แต่พอมองนานเข้า มันมีบางอย่างที่ดึงให้เราหยุดอยู่กับมัน มันทั้งเงียบ เรียบ และแม่นยำ แบบที่ทำให้เรารู้สึกเหมือนกำลังอยู่ตรงนั้นจริงๆ

หนังสือเล่มนี้รวมภาพจากการเดินทางข้ามอเมริกาของ Stephen Shore ในยุค 70s เขาใช้กล้อง view camera (8x10) ตัวใหญ่ ซึ่งต้องตั้งขาตั้ง ใช้เวลา และต้องคิดทุกครั้งก่อนถ่าย ไม่ใช่กล้องที่จะยกขึ้นมาถ่ายอะไรเร็วๆ ได้เลย แต่เขาเลือกใช้มันเพราะอยากบันทึกสิ่งต่างๆ อย่างชัดเจนและตั้งใจ ทุกภาพเกิดจากการมองนานๆ แล้วจึงตัดสินใจถ่ายจริงๆ

ตอนที่หนังสือเล่มนี้ออกครั้งแรกในปี 1982 มีภาพอยู่แค่ 49 รูปจากหลายร้อยที่เขาถ่ายไว้ ซึ่งตอนนั้นเขาก็มองว่ามันสมบูรณ์เท่าที่จะเป็นได้แล้ว แต่พอเวลาผ่านไป มุมมองก็เปลี่ยน ความรู้สึกต่อภาพบางภาพก็เปลี่ยน เขาเริ่มมองเห็นสิ่งที่เคยมองข้าม เริ่มรู้สึกว่าบางภาพที่เคยถูกตัดออก จริงๆ แล้วมันควรได้อยู่ในนั้นด้วย ก็เลยกลับมาเติมภาพเข้าไปในฉบับปี 2004 เป็น 163 รูป แล้วก็เติมอีกครั้งในปี 2014 เพิ่มอีก 20 รูป รวมทั้งหมดเป็น 183 รูป ซึ่งรวมถึงภาพที่ไม่เคยเผยแพร่มาก่อนด้วย

เขาเล่าว่ามีเหตุผลที่ทำให้เขากลับมาทำงานชุดนี้ใหม่อยู่เรื่อยๆ อย่างแรกคือเรื่องเทคนิค — มีฟิล์มหลายม้วนจากยุค 70s ที่ตอนนั้นเอามาใช้งานไม่ได้ บางม้วนล้างอ่อนเกินไป อย่างภาพจากปี 1973 ก็เจอปัญหาแบบนั้นเต็มๆ แต่ทุกวันนี้เทคโนโลยีช่วยให้เขากลับไปสแกนใหม่ และแก้สีใหม่ด้วยระบบดิจิทัล ทำให้ภาพที่เคยคิดว่าใช้ไม่ได้ กลับมามีชีวิตอีกครั้ง

อีกเรื่องคือความรู้สึก หรือสุนทรียะ — เหมือนศิลปินคนอื่นๆ เขามี “คำถาม” อยู่ในหัวเสมอเวลาทำงาน คำถามพวกนี้เป็นตัวกำหนดว่าเขาจะสนใจภาพแบบไหน ภาพไหนตอบโจทย์ ซึ่งในตอนนั้นก็ได้อยู่ ส่วนภาพไหนไม่ตอบก็ถูกมองข้ามไป แต่พอเวลาผ่านไป คำถามในหัวเปลี่ยน ความรู้สึกก็ค่อยๆ เปลี่ยนตาม ภาพที่เคยรู้สึกว่าไม่สำคัญ กลับกลายเป็นภาพที่รู้สึกว่า “เออ จริงๆ แล้วมันควรอยู่ในนั้นด้วยนะ”