วันละเล่ม #85 The Coast : Twelve Parallel Short Stories - Sohrab Hura

The Coast : Twelve Parallel Short Stories - Sohrab Hura

หนังสือ The Coast ของ Sohrab Hura เหมือนเอางานวรรณกรรมเหนือจริงมาปั่นรวมกับภาพถ่าย แล้วเสิร์ฟออกมาในรูปแบบที่ทั้งสับสน หลอน และบ้าแบบมีชั้นเชิง เรื่องมันเริ่มจากผู้หญิงคนหนึ่งชื่อมาดูห์ เธอไม่มีหัว และเดินวนอยู่ในบ้าน พยายามหาหัวของตัวเอง ขณะเดียวกันก็ง่วนกับนกในกรงที่เพิ่งหนีไป

แต่ประเด็นไม่ได้อยู่แค่นั้น เพราะเรื่องนี้ถูกเล่าซ้ำกันถึง 12 รอบ ใช่ 12 เวอร์ชันของเรื่องเดียวกัน โดยเปลี่ยนแค่คำไม่กี่คำในแต่ละรอบ แล้วผลที่ได้คืออารมณ์ของเรื่องเปลี่ยนไปแบบหน้ามือเป็นหลังมือ

ในเวอร์ชันแรกๆ เราจะรู้สึกว่ามาดูห์คือเหยื่อของคนรอบตัวเธอ ไม่ว่าจะเป็นชายคนรักที่ใช้ความรุนแรง หมอดูที่รู้แต่ไม่ช่วย หรือแม้แต่ช่างภาพงี่เง่าที่เข้ามาหาเธอเพื่อฟัง “เรื่องราว” มากกว่าจะมองว่าเธอคือคนจริงๆ แต่พออ่านไปเรื่อยๆ เรื่องมันก็เริ่มบิด เส้นแบ่งระหว่างผู้กระทำกับผู้ถูกกระทำเริ่มเบลอขึ้นเรื่อยๆ จนถึงเวอร์ชันสุดท้าย ทุกอย่างเหมือนพลิกกลับ คนอื่นดูไร้เจตนาร้าย ส่วนมาดูห์เองเริ่มถูกวางบทให้เป็นคนที่เลือกเพิกเฉยต่อคำเตือน และกลายเป็นคนที่มีส่วนรับผิดชอบในชะตากรรมตัวเองเต็มๆ

มันเหมือนเรากำลังดู multiverse ของเรื่องเล่าหนึ่ง ที่ทุกเวอร์ชันมีฉากเดิมๆ ตัวละครคล้ายๆ กัน แต่ความหมายและน้ำหนักของมันเปลี่ยนไปอย่างรุนแรง ไม่ต่างอะไรกับหนังจักรวาลตู่ขนานที่ตอนจบมีทั้งโลกพัง โลกสงบ และโลกที่ไม่มีคำอธิบาย

แล้วภาพถ่ายในเล่มก็บรรลุเป้าหมายพอๆ กับเรื่องเล่าเลย Sohrab ถ่ายภาพพวกนี้ระหว่างเทศกาลในรัฐทมิฬนาดู ที่คนแต่งกายเป็นเทพเป็นผีแล้วลงทะเลเพื่อชำระล้างตัวเอง ภาพพวกนี้ก็เหมือนจะจริง แต่พอดูไปเรื่อยๆ มันกลับดูหลอน ดูแปลกประหลาด เหมือนโลกที่ทุกคนใส่หน้ากาก ทั้งจริงและเปรียบเปรย

ภาพทุกภาพถูกเอามาเรียงอย่างจงใจให้มีภาพซ้ำๆ และบางภาพถูกจับคู่แปลกๆ จนเราเริ่มไม่แน่ใจว่าสิ่งที่เห็นคือความจริงหรือเรื่องแต่ง แค่ภาพหนึ่งภาพ ใส่ไว้คนละบริบท ความรู้สึกที่เราได้รับมันต่างกันอย่างไม่น่าเชื่อ เหมือนเขากำลังเล่นเกมเปลี่ยน context กับเราอยู่เงียบๆ

The Coast ไม่ได้แค่เล่าเรื่อง แต่เหมือนห้องทดลองที่ Sohrab โยนภาพ โยนคำ และโยนเราลงไปด้วย แล้วค่อยๆ ปรับตัวแปรทีละนิดทุกเวอร์ชัน เพื่อดูว่าเราจะรู้สึกยังไง เห็นเหยื่อไหม รู้สึกว่าคนร้ายคือใคร หรือเราจะเริ่มสงสัยในความเห็นอกเห็นใจของตัวเอง

อ่านแล้วมันทำให้รู้เลยว่าเรื่องเล่าไม่เคยนิ่งอยู่กับที่ ความหมายไม่ได้มาจากภาพหรือคำพูดเพียงอย่างเดียว แต่มาจาก “วิธี” ที่มันถูกเล่า และ “จังหวะ” ที่มันถูกวางไว้แต่แรก

Sohrab Hura เป็นช่างภาพชาวอินเดีย และยังเป็นสมาชิกของ Magnum Photos ที่ไม่ได้แค่ถ่ายภาพให้สวย แต่เหมือนเขาใช้ภาพถ่ายเป็นเครื่องมือในการขุดลึกเข้าไปในโลกของอารมณ์ ความรุนแรง ความเปราะบาง และความสับสนของมนุษย์ เขาโตมากับแม่ที่ป่วยทางจิต ซึ่งส่งอิทธิพลอย่างแรงกล้าในงานหลายชุดของเขา โดยเฉพาะเล่มก่อนหน้าอย่าง Life is Elsewhere และ Look It’s Getting Sunny Outside!!! ที่เต็มไปด้วยอารมณ์ส่วนตัวและความสัมพันธ์ในครอบครัวแบบซับซ้อนสุดๆ

งานของ Sohrab ไม่ได้อยู่ในกรอบของสารคดีหรือแฟชั่น แต่เหมือนเดินอยู่ระหว่างเส้นของเรื่องแต่งกับเรื่องจริงตลอดเวลา เขาชอบทำงานเป็นซีรีส์ที่ต่อเนื่องเป็นปีๆ แล้วค่อยปล่อยออกมาในรูปแบบที่เหมาะกับแต่ละเรื่อง บางครั้งเป็นหนัง บางครั้งเป็นหนังสือ หรือบางครั้งก็กลายเป็นนิทรรศการ แต่ไม่เคยเหมือนกันสักครั้ง

สำหรับ Sohrab แล้ว ภาพถ่ายไม่ใช่แค่ภาพ แต่มันคือวิธีการตั้งคำถามกับโลก และเขาก็ไม่เคยให้คำตอบกับเราเลยสักครั้งเดียว ซึ่งนั่นแหละคือสิ่งที่ทำให้เราอยากดู อยากอ่าน และอยากวนกลับมาใหม่อีกเรื่อยๆ