วันละเล่ม #82 Nothing Special - Martin Kollar

Nothing Special - Martin Kollar

เล่มนี้โดนพี่แรมมี่ (Rammy Narula) ป้ายยามา พี่แรมมี่บอกว่า “Martin Kollar นี่แหละ Photographer’s photographer” ซึ่งถ้าใครเคยคุยกับพี่แรมมี่จะรู้เลยว่า แกไม่ใช้คำนี้พร่ำเพรื่อแน่นอน มันคือคำชมที่ต้องผ่านการเคี้ยว วิเคราะห์ จนมั่นใจแล้วว่า คนนี้มีของ มีตา และที่สำคัญคือ “มีน้ำหนัก”

Martin Kollar เป็นช่างภาพที่ทำให้ความ “ไม่พิเศษ” กลายเป็นสิ่งที่โคตรน่าจดจำ งานของเขาไม่เล่นใหญ่ ไม่ต้องร้องขอความสนใจ แต่จะดึงดูดเราเข้ามาอย่างช้าๆ เงียบๆ แล้วก็ติดอยู่ในหัวไปแบบไม่รู้ตัว

งานของเขาเกิดขึ้นในบริบทของยุโรปตะวันออกหลังยุคคอมมิวนิสต์ ยุคที่ทุกอย่างดูสับสนว่าจะเดินหน้าไปทางตะวันตกดีไหม หรือจะวนกลับมาหาอดีตอีกดี ทุกอย่างดูเหมือนรอคอยอะไรบางอย่างอยู่ แต่ไม่มีอะไรเกิดขึ้นสักที และ Kollar ก็อยู่ตรงกลางระหว่างสิ่งนั้น ถ่ายภาพคนที่ไม่ได้ทำอะไรพิเศษ คนที่กำลังนั่งเฉยๆ ยืนงงๆ หรือใช้ชีวิตในฉากที่ดูเหนือจริงเล็กๆ

ผู้คนในรูปของเขาเคยถูกเรียกว่า Homo Kollarus ซึ่งเป็นมุกที่เล่นกับคำว่า Homo sapiens คือมนุษย์แบบ Kollar นั้นไม่ได้เร่งรีบ ไม่ได้ยิ่งใหญ่ แต่ใช้ชีวิตอยู่ในฉากธรรมดาๆ ท่ามกลางเหตุการณ์ที่เหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น แต่มีอะไรบางอย่างซ่อนอยู่เสมอ ภาพของเขาเต็มไปด้วยจังหวะที่ “แม่น” แบบไม่พยายาม เป็นความเฉียบแบบแห้งๆ ที่ดูเหมือนไม่ตั้งใจ แต่ตั้งใจโคตรๆ

คำว่า Photographer’s photographer ที่พี่แรมมี่พูดถึงมันเลยเหมาะมาก เพราะ Kollar ไม่ได้ถ่ายภาพให้ทุกคนเข้าใจง่ายๆ ไม่ได้สร้างงานที่มีพาดหัวชัดเจน แต่เป็นงานที่ช่างภาพด้วยกันจะดูแล้วพยักหน้าเบาๆ แบบ “โอเค จารย์แม่งเก่งจริง” มันคือการยอมรับจากสายตาอีกคู่หนึ่ง ที่รู้ว่างานแบบนี้ไม่ได้เกิดจากฟลุ๊ก แต่มาจากประสบการณ์ ความคิด และการมองโลกแบบเฉพาะตัวที่ฝึกมาอย่างยาวนาน

Martin Kollar ไม่ได้เล่าเรื่องเป็นเส้นตรง ไม่มีคำบรรยาย ไม่มีกรอบให้คนดูรู้สึกปลอดภัย แต่เขาเชิญเราเข้าไปอยู่ในโลกของเขา โลกที่ทุกอย่างดูเหมือนไม่มีอะไร แต่จริงๆ แล้วมันคือชีวิตจริงที่ไม่มีใครเขียนบทให้ และในโลกแบบนั้น Kollar มองเห็นบางอย่างที่เราไม่ทันได้สังเกต และถ่ายทอดออกมาด้วยความนิ่งที่เฉียบจนขนลุกเลยแหละ